Op de 4e verjaardag van de Russische inval in Oekraïne was EU-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen met lege handen naar Kiev gereisd. De beloofde Europese lening van 90 miljard euro aan Oekraïne raakte niet goedgekeurd door een veto van Hongarije. Waarom ligt Hongarije weer dwars?

De beloofde lening van 90 miljard euro aan Oekraïne zou een substantiële bijdrage leveren aan de financiële behoeften van Kiev in 2026 en 2027, waaronder 60 miljard euro die specifiek bestemd is voor het Oekraïense leger.

“Het is een financiële garantie voor onze veiligheid en onze veerkracht, en het moet worden uitgevoerd”. Dat heeft de Oekraïense president Volodymyr Zelensky duidelijk gemaakt, bij het bezoek van Europese leiders aan Kiev. Nu de oorlog zijn 5e jaar in gaat, waren zij graag met de beloofde som naar Zelensky getrokken.

Het was de bedoeling dat de steunmaatregel gisteren formeel zou worden goedgekeurd door de ministers van Buitenlandse Zaken van de EU, nadat alle EU-leiders, ook de Hongaarse premier Viktor Orbán, in december hadden ingestemd met de lening.

Maar omdat de Europese lening bestemd is voor een niet-EU-lidstaat, moest nog een verordening worden aangepast. Ook dat moet worden goedgekeurd door alle 27 lidstaten.

Hongarije maakte evenwel een bocht en sprak zijn veto uit. De situatie is intussen veranderd, zegt Hongarije, dat de steun kreeg van Slovakije. Beide landen verwijten Kiev dat het niet genoeg doet om de Droezjba-pijpleiding te herstellen, die door Oekraïne loopt. 

Via de pijplijn wordt Russisch gas aangevoerd naar Hongarije en Slovakije, maar de toevoer is sinds eind januari verstoord. Volgens Oekraïne is dat het gevolg van een Russische aanval, maar Hongarije en Slovakije beschuldigen Kiev ervan het gebruik van de pijpleiding opzettelijk te blokkeren om politieke redenen. 

Hongarije ligt altijd al dwars als het gaat over steun aan Oekraïne. Premier Viktor Orbán wil vrienden blijven met Moskou. Tegelijk kan hij het gebruiken als onderhandelingsmiddel. In dít geval kan hij Oekraïne onder druk zetten om de olietoevoer via de Droezjba-pijplijn snel te hervatten. 

Lukt dat, dan is het meteen ook iets waarmee hij kan uitpakken in de aanloop naar de parlementsverkiezingen in Hongarije op 12 april. Precies die verkiezingen verklaren mee waarom Orbán het spel ditmaal zo hard speelt. 

De stembusgang belooft erg spannend te worden. Orbán en zijn Fidesz-partij liggen in de peilingen achter op uitdager Péter Magyar. Er dreigt een einde te komen aan 16 jaar Fidesz-bewind in Hongarije. 

Zelensky houdt zijn hand op op een verkiezingsaffiche van Fidesz.

Orbán en zijn Fidesz-partij kiezen bij verkiezingen graag een vijand waar ze keihard de confrontatie mee opzoeken: migratie, LGBTQ, de Hongaars-Amerikaanse multimiljonair en filantroop George Soros. Het allesoverheersende thema dit jaar: de oorlog in Oekraïne, waar zeker géén geld naartoe moet vloeien. 

Die niet mis te verstane boodschap maakt de premier overduidelijk op enorme affiches die overal in Hongarije opduiken. Op een van de beelden zijn Von der Leyen en Manfred Weber, fractieleider van de Europese Volkspartij (EVP) in het Europese Parlement te zien. Zij flankeren de Oekraïense president Zelensky, die zijn hand ophoudt. 

Op weer een andere poster draagt Von der Leyen de Hongaarse kandidaat-premier Magyar op om de belastingen te verhogen. “Jazeker”, is diens antwoord. Steun aan Magyar is steun aan de oorlog in Oekraïne en aan de Europese functionarissen in Brussel: dat is de boodschap die Orbán meegeeft aan de Hongaarse kiezer. 

Magyar legt ‘Brussel’ niets in de wind op een verkiezingsaffiche van Fidesz.

Met het vastlopen van de debatten over de lening aan Oekraïne, dreigen de geblokkeerde Russische tegoeden bij Euroclear opnieuw op tafel te komen. “We kunnen er altijd naar teruggaan”, zei EU-buitenlandchef Kaja Kallas, die zich altijd al een grote voorstander van de Euroclear-optie had getoond.

Het Euroclear-scenario (waarbij de Russische tegoeden, die worden beheerd door de in Brussel gevestigde instelling Euroclear, zouden worden ingezet voor de financiering van Oekraïne) was aanvankelijk ‘plan A’ voor de Europese Unie. Maar ons land kon de andere EU-lidstaten ervan overtuigen te kiezen voor een gemeenschappelijke lening.

“Dat is zo afgesproken in een politiek akkoord, dat ook moet worden uitgevoerd. Dat heeft ook voorzitter van de Europese Raad Antonio Costa beklemtoond in een brief aan Orbán”, zegt Leen De Witte, die de EU volgt voor VRT NWS. “Anderzijds was eerder gezegd dat op langere termijn misschien wel moet worden gekozen voor het Euroclear-scenario.”