De Taliban in Afghanistan liggen opnieuw onder vuur na de invoering van een nieuw decreet dat mannen toestaat hun vrouw te slaan, zolang daarbij geen botten worden gebroken en geen zichtbare, blijvende verwondingen ontstaan.

Hoewel de maatregel vorige maand al in werking trad, kreeg deze pas recent internationale aandacht nadat de inhoud uitlekte via de Afghaanse mensenrechtenorganisatie Rawadari.

Wat staat er precies in de nieuwe regel?

Volgens de bepaling kan een man alleen strafrechtelijk worden vervolgd als hij zijn vrouw zó ernstig mishandelt dat zij:

• een bot breekt

• een open wond oploopt

• zichtbare blauwe plekken heeft

In dat geval moet een rechter een gevangenisstraf van vijftien dagen opleggen.

De relatief lichte strafmaat zorgt voor extra woede. Ter vergelijking: voor het organiseren van hondengevechten of hanengevechten kan in Afghanistan een gevangenisstraf van vijf maanden worden opgelegd — aanzienlijk zwaarder dan voor mishandeling van een echtgenote.

Wereldwijde kritiek

Mensenrechtenorganisaties spreken van een “verwoestende” stap achteruit. Volgens activisten wordt huiselijk geweld hiermee feitelijk genormaliseerd zolang het binnen bepaalde grenzen blijft.

Mensenrechtenactivist Mahbouba Seraj verklaarde dat de regelgeving mannen feitelijk volledige overheersing over vrouwen geeft. De VN-mensenrechtenchef Volker Türk noemde Afghanistan onder Talibanbewind eerder al “een begraafplaats voor mensenrechten”.

Breder kader sinds 2021

Sinds de machtsovername door de Taliban in 2021 zijn de rechten van vrouwen en meisjes drastisch ingeperkt:

• Meisjes ouder dan twaalf jaar mogen niet meer naar school

• Vrouwen mogen in veel sectoren niet meer werken

• Vrije bewegingsruimte zonder mannelijke begeleiding is sterk beperkt

• Lijfstraffen en de doodstraf blijven toegestaan

De Taliban stellen dat de regels in overeenstemming zijn met de islamitische sharia. Critici — ook islamitische geleerden buiten Afghanistan — betwisten die interpretatie.

FAQ – Veelgestelde vragen

1. Is deze maatregel in strijd met internationaal recht?

Ja. Volgens internationale mensenrechtenverdragen, waaronder het VN-Vrouwenverdrag (CEDAW), mag geweld tegen vrouwen nooit worden gelegitimeerd.

2. Hebben Afghaanse vrouwen nog juridische bescherming?

De mogelijkheden zijn zeer beperkt. Veel onafhankelijke vrouwenorganisaties zijn gesloten en de toegang tot rechtspraak is sterk ingeperkt.

3. Waarom is de straf slechts vijftien dagen?

Analisten vermoeden dat dit voortkomt uit de manier waarop de Taliban de ernst van huiselijk geweld definiëren, waarbij alleen zware fysieke schade als strafbaar wordt gezien.

4. Wat kan de internationale gemeenschap doen?

Mogelijke maatregelen zijn diplomatieke druk, sancties en humanitaire steun. De effectiviteit daarvan blijft onderwerp van debat.

5. Is verandering op korte termijn waarschijnlijk?

Op dit moment zijn er geen signalen dat de Taliban hun beleid ten aanzien van vrouwenrechten willen versoepelen.