Uit een nieuwe peiling blijkt dat het vertrouwen van Nederlanders in het asielbeleid van het kabinet-Jetten bijzonder laag is. Slechts een kleine minderheid vindt dat de regering de problemen rond asielopvang goed aanpakt. Tegelijkertijd zegt een grote meerderheid dat Nederland momenteel met een asielcrisis te maken heeft. De resultaten zorgen voor nieuwe discussie over migratie, opvanglocaties en de rol van gemeenten, Europa en het kabinet.

Het onderwerp asiel blijft één van de meest besproken politieke thema’s van het moment. Vrijwel dagelijks verschijnen berichten over opvangtekorten, protesten tegen nieuwe asielzoekerscentra en politieke plannen om de instroom te beperken. Toch lijkt een groot deel van de bevolking weinig vertrouwen te hebben dat de huidige aanpak daadwerkelijk resultaat gaat opleveren.

Een enquête onder Nederlandse kiezers laat zien dat de zorgen breed leven. Niet alleen over de opvang zelf, maar ook over de manier waarop de overheid communiceert en beslissingen neemt.

Weinig vertrouwen in kabinet

De cijfers uit het onderzoek zijn opvallend. Slechts 3 procent van de Nederlanders vindt dat het kabinet-Jetten de asielproblematiek goed aanpakt. Daar tegenover staat een veel grotere groep die juist kritisch is.

Zes op de tien Nederlanders beoordelen het huidige asielbeleid als slecht of zelfs zeer slecht. Daarmee behoort asiel tot de beleidsterreinen waar het kabinet op dit moment het minst vertrouwen geniet.

Voor de coalitiepartijen is dat een duidelijk signaal. Hoewel er de afgelopen maanden verschillende maatregelen zijn aangekondigd, lijkt dat voor veel Nederlanders nog niet voldoende om het vertrouwen terug te winnen.

Dat heeft waarschijnlijk ook te maken met het feit dat veel mensen weinig verandering ervaren. Opvanglocaties blijven onderwerp van discussie en het aantal asielaanvragen blijft hoog.

Nederlanders zien asielcrisis

Volgens het onderzoek vindt ongeveer 73 procent van de Nederlanders dat er daadwerkelijk sprake is van een asielcrisis. Dat betekent dat bijna drie op de vier mensen vinden dat de situatie ernstig genoeg is om als crisis te worden omschreven.

Opvallend daarbij is dat de schuld niet uitsluitend bij Den Haag wordt gelegd. Veel respondenten wijzen juist naar meerdere partijen die volgens hen verantwoordelijk zijn voor de huidige problemen.

De Europese Unie wordt door 71 procent genoemd als belangrijke oorzaak van de situatie. Volgens deze groep ontbreekt het aan voldoende regie en effectieve samenwerking tussen Europese landen.

Daarnaast krijgt ook het COA kritiek. Ruim zes op de tien Nederlanders vinden dat de opvangorganisatie tekortschiet bij de uitvoering van het asielbeleid.

Ook gemeenten worden genoemd. Een meerderheid vindt dat sommige gemeenten onvoldoende verantwoordelijkheid nemen bij het opvangen van asielzoekers.

Spreidingswet verdeelt Nederland

Een belangrijk onderdeel van het huidige beleid is de Spreidingswet. Deze wet verplicht gemeenten om asielzoekers op te vangen op basis van het aantal inwoners.

De gedachte achter de wet is dat de druk eerlijker over Nederland wordt verdeeld. Gemeenten die jarenlang weinig of geen opvanglocaties hadden, moeten daardoor ook bijdragen aan de opvangcapaciteit.

Toch blijkt uit het onderzoek dat Nederlanders sterk verdeeld zijn over deze aanpak.

Ongeveer 44 procent ziet de Spreidingswet als de enige realistische oplossing voor de opvangproblemen. Daar tegenover staat een grote groep die juist weinig vertrouwen heeft in deze maatregel.

Ruim een derde van de ondervraagden denkt dat de wet niet gaat werken of zelfs nieuwe problemen veroorzaakt.

Toch vindt iets meer dan de helft dat de minister uiteindelijk de mogelijkheid moet hebben om gemeenten te dwingen wanneer zij opvang blijven weigeren.

Protesten blijven aanhouden

De afgelopen maanden vonden op verschillende plekken in Nederland protesten plaats tegen nieuwe opvanglocaties. In diverse gemeenten kwamen inwoners in actie nadat plannen voor een asielzoekerscentrum of noodopvang bekend werden gemaakt.

Soms verliepen die protesten rustig, maar op enkele locaties ontstonden ook spanningen. Er waren incidenten waarbij vernielingen werden aangericht en hulpdiensten moesten ingrijpen.

Hoewel veel Nederlanders begrip hebben voor zorgen van bewoners, blijkt uit de peiling dat er nauwelijks steun is voor geweld.

Maar liefst 89 procent vindt geweld tijdens protesten onacceptabel. Slechts een kleine minderheid zegt daar begrip voor te hebben.

Dat betekent echter niet dat mensen geen verklaring zien voor de onrust. Meer dan de helft van de Nederlanders vindt dat gemeenten inwoners vaak onvoldoende informeren of betrekken bij besluiten over opvanglocaties.

Juist dat gebrek aan communicatie wordt regelmatig genoemd als oorzaak van weerstand.

Zorgen over overlast

Wanneer ergens een nieuwe opvanglocatie wordt aangekondigd, ontstaan vaak zorgen onder omwonenden. Vooral onderwerpen zoals veiligheid, overlast en criminaliteit komen daarbij regelmatig terug.

In gemeenten waar nieuwe opvang wordt gepland, maakt ongeveer 42 procent van de inwoners zich zorgen over mogelijke gevolgen.

Toch laat het onderzoek ook iets opvallends zien. Op plekken waar al langere tijd een asielzoekerscentrum aanwezig is, blijken de ervaringen vaak minder negatief dan vooraf werd gedacht.

De grootste groep inwoners geeft zelfs aan nauwelijks iets van de opvang te merken in het dagelijks leven.

Dat betekent niet dat er nergens problemen zijn, maar wel dat de vrees soms groter lijkt dan de daadwerkelijke overlast.

Vooral reguliere asielzoekerscentra worden positiever beoordeeld dan tijdelijke noodopvanglocaties.

Kabinet belooft streng beleid

Het kabinet-Jetten heeft inmiddels verschillende maatregelen aangekondigd om meer grip te krijgen op migratie en asiel.

Zo moeten verblijfsvergunningen tijdelijk worden, wordt het moeilijker om bezwaar te maken tegen afwijzingen en worden regels rondom illegaliteit aangescherpt.

Daarnaast verwacht het kabinet veel van het Europese Migratiepact. Dat moet zorgen voor strengere controles aan de buitengrenzen van Europa en een snellere terugkeer van afgewezen asielzoekers.

Volgens asielminister Bart van den Brink zijn deze maatregelen noodzakelijk om de instroom beter beheersbaar te maken.

Toch lijkt een groot deel van de bevolking voorlopig af te wachten of de plannen daadwerkelijk effect hebben.

Veel Nederlanders lijken te denken: eerst zien, dan geloven.

Instroom blijft stijgen

Een belangrijk probleem voor het kabinet is dat de cijfers voorlopig nog geen duidelijke daling laten zien.

In het afgelopen halfjaar werden zelfs duizenden meer asielaanvragen geregistreerd dan in dezelfde periode een jaar eerder.

Dat maakt het voor de regering lastig om aan te tonen dat de nieuwe koers al resultaat oplevert.

Voor veel burgers versterkt dat het gevoel dat de problemen voorlopig niet verdwijnen.

Zolang de opvangcapaciteit onder druk blijft staan en de instroom hoog blijft, zal het vertrouwen waarschijnlijk moeilijk herstellen.

Dat blijkt ook uit de peiling, waarin veel Nederlanders aangeven weinig vertrouwen te hebben in een snelle oplossing.

België krijgt meer waardering

Opvallend is dat veel Nederlanders met belangstelling kijken naar de aanpak in België.

Daar is het aantal asielaanvragen volgens verschillende berichten flink afgenomen door strengere regels en beperkingen op gezinshereniging.

Bijna de helft van de Nederlanders ziet die Belgische aanpak als een voorbeeld dat navolging verdient.

Een aanzienlijk kleinere groep is het daar juist niet mee eens.

De discussie laat zien dat veel mensen zoeken naar alternatieven voor het huidige beleid en benieuwd zijn welke maatregelen daadwerkelijk effect hebben.

Politiek debat blijft verdeeld

Niet alleen de opvang zelf zorgt voor discussie. Ook de politieke toon rondom migratie blijft onderwerp van debat.

Uit het onderzoek blijkt dat een ruime meerderheid afstand neemt van theorieën die stellen dat er sprake zou zijn van een bewust plan om bevolkingssamenstellingen te veranderen.

Tegelijkertijd blijkt dat een kleinere, maar nog altijd aanzienlijke groep Nederlanders dergelijke uitspraken wel acceptabel vindt.

Dat laat zien hoe gepolariseerd het migratiedebat inmiddels is geworden.

Voor politieke partijen betekent dat een ingewikkelde uitdaging. Zij moeten oplossingen presenteren voor een onderwerp waarover de meningen sterk uiteenlopen.

Vertrouwen moet worden teruggewonnen

De uitkomsten van het onderzoek vormen een duidelijke waarschuwing voor het kabinet-Jetten. Hoewel er nieuwe wetten en maatregelen worden aangekondigd, is het vertrouwen onder de bevolking voorlopig bijzonder laag.

Veel Nederlanders vinden dat er sprake is van een asielcrisis en zien nog onvoldoende bewijs dat de situatie verbetert.

Tegelijkertijd blijkt dat er wel draagvlak bestaat voor opvang, mits die goed georganiseerd wordt en inwoners tijdig worden betrokken bij belangrijke besluiten.

De komende maanden zullen cruciaal worden voor het kabinet. Als de asielinstroom hoog blijft en de opvangproblemen aanhouden, zal het vertrouwen waarschijnlijk verder onder druk komen te staan.

Lukt het de regering wel om resultaten te boeken, dan kan het sentiment mogelijk omslaan. Voorlopig overheerst echter vooral scepsis. En juist dat maakt duidelijk hoe gevoelig en belangrijk het asieldossier momenteel is voor veel Nederlanders.

Bron