JA21 gooit de knuppel in het hoenderhok met een nieuw initiatiefvoorstel: de volledige intrekking van de spreidingswet. Partijleider Joost Eerdmans pleit voor vrijwillige opvang van asielzoekers door gemeenten, in plaats van gedwongen quotas. “Het draagvlak is verdwenen,” stelde hij in het programma Café Kockelmann. Deze zet komt op een moment dat asielinstroom records breekt en lokale protesten tegen AZC’s oplopen. Eerdmans’ voorstel belooft een doorbraak in het asieldebat, maar roept ook kritiek op over praktische haalbaarheid.

Het voorstel van JA21

De spreidingswet, ingevoerd in 2024, verplicht gemeenten om asielzoekers op te vangen op basis van een verdeelsleutel (bevolking, leegstand). Doel: de druk op knelpunten als Ter Apel verlichten. Elke gemeente moet jaarlijks een quotum halen, anders volgt sanctie.

Eerdmans fulmineert: “De wet kwam met belofte van minder instroom, maar die kwam juist harder. Mensen wantrouwen Den Haag en dwang leidt tot rellen.” JA21 dient een intrekkingswet in: terug naar vrijwilligheid, zoals voor 2024. “Steden als Amsterdam willen het graag? Prima. Dwing niemand,” zegt Eerdmans. Hij presenteert dit als democratisch principe: lokale autonomie boven centrale dictaten.

Achtergrond spreidingswet

De wet vloeit voort uit de asielcrisis 2022-2023. Ter Apel overvol, tentenkampen, doden in de kou. Kabinet-Rutte IV introduceerde de wet om eerlijk te verdelen: rijkere provincies meer, platteland minder. Tot 2026 moeten 33.000 plekken gecreëerd.

Resultaten gemengd: 70% gemeenten voldoet, maar protesten exploderen. In 2025 blokkeerden 150 gemeentes AZC-plannen; rellen in Hoolten, Budel, Lelystad. COA (Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers) klaagt over vertragingen. Instroom 2025: 55.000 asielzoekers, +20% t.o.v. 2024.

Eerdmans’ optreden in Café Kockelmann

In het NPO-programma van Peter Kockelmann was Eerdmans scherp. “De wet mislukt. Instroom niet aangepakt, draagvlak weg. Trek ‘m in!” Hij pareerde kritiek: “Vrijwilligheid werkte vroeger prima. Rotterdam en Utrecht vangen al veel.” Op vraag naar alternatief: “Eerst asielstop, opvang in Rwanda/Tunesië. Geen spreiding zonder rem.”

Kockelmann drukte door: “En Ter Apel?” Eerdmans: “Sluit het, bouw crisisopvang buiten dorpen.” Zijn toon: pragmatisch, maar onverbiddelijk.

Politieke reacties

JA21’s zet landt in een gepolariseerd veld:

Wilders’ PVV (regeringspartner) flirt met steun, maar prioriteert asielstop. BBB en FvD applaudisseren; links noemt het “onmenselijk”.

Historie JA21-asielstandpunt

JA21, opgericht 2020 door exit-FvD’ers Eerdmans en Jansen, profileert zich als “realistisch rechts”. Eerdere moties:

• Nov 2024: Motie Eerdmans “Spreidingswet intrekken” (verworpen).

• Apr 2025: Debat XR-rellen, pleidooi asielstop.

• Sept 2025: Motie “Intrekken voor 1 feb 2026” (steun rechtsblok).

Eerdmans’ populariteit groeit: peilingen geven JA21 8-10 zetels (mei 2026). Zijn Rotterdam-burgemeesterschap (2006-2014) geeft hem straatcred.

Voor- en nadelen intrekking

Voordelen (JA21-visie):

• Herstel lokaal draagvlak.

• Minder rellen, polarisatie.

• Focus op vrijwillige, kwalitatieve opvang.

Nadelen (kritiek):

• Ter Apel-effect: overvolle hotspots.

• Ongelijke verdeling: Randstad vs. platteland.

• COA-chaos: 22.500 plekken tekort (2025).

Alternatief: NSC-compromis “aanpasbare quota”.

Maatschappelijke impact

Protesten tegen AZC’s pieken: 250 in 2025. Inwoners vrezen overlast, woningnood. Eerdmans: “Boze burgers worden genegeerd.” Onderzoek SCP (2026): 58% wil strengere asielregels; 45% tegen spreiding.

Linkse media (NRC, Volkskrant) framet als “anti-migratie”; rechts (GeenStijl, De Dagelijkse Standaard) viert “eindelijk realisme”.

Vergelijking met eerdere asielwetten

Toekomstperspectief

JA21 mikt op rechtsblok (PVV, BBB, FvD): Kamermeerderheid voor intrekking mogelijk. Regering (PVV-VVD-NSC-BBB) aarzelt: minister Faber (D66) verdedigt wet. Verkiezingen 2027 naderen; asiel blijft killer issue.

Eerdmans’ gok: dwang afschaffen herstelt vertrouwen. Critici: chaos zonder rem op instroom. Debat in Kamer verwacht april 2026.

Deze zaak illustreert de impasse: asielpolitiek vast in ideologie. JA21’s voorstel dwingt tot keuze: lokaal veto of centrale sturing?