Op zaterdagavond werd de A12 bij Arnhem getroffen door een massale blokkade van linkse activisten. De autoweg kwam al snel tot stilstand, terwijl honderden mensen in de schemering tussen de auto’s lagen, de zonsondergang formeel compareerden met een oproep tot solidariteit met Gaza en het klimaat. De politie probeerde de weg te herstellen, maar het beeld bleef haarscherp: tientallen, misschien wel honderden, demonstranten verlieten de weg zonder boete, terwijl de wagenkolonnes zich langzaam terug in beweging zetten.

Wat is er zo bijzonder aan deze actie dat déze beelden zo hard gaan resoneren in Nederlandse protestculturen? De organisatie van de actie formuleert het zelf duidelijk: “Bij de A12 blijven de Romeos weg. De politie gebruikt hier geen geweld, precies daaraan willen we het model ontlenen.”

Twee kanten van één straat

Deze contrapuntische uitspraak legt op een sprekende manier vast wat veel Nederlanders als een patroon herkennen: een duidelijk verschil in politieaanpak afhankelijk van wie de demonstrant is, waar worden aangetekend wordt en welke “politieke kleur”. Bij acties tegen AZC’s en woonprojecten voor asielzoekers lijkt de overheid vaak sneller te reageren met hard optreden, geweld en een grotere ontmanteling van de betoging. Hierbij worden regelmatig meerdere mensen opgepakt, beslag gemaakt op spullen, en soms geweldsincidenten met de media op de hielen.

Linkse klimaat- en pro‑Palestijns gerichte acties kennen daarentegen vaak een milder politiehandel, ofwel in de zin van een langzamere opbouw, minder geweldsinspiratie of een grotere inschatting van de “gevaarlijkheid” van de betogers. In de discussie wordt dan dikwijls het beeld van “vredige, maar invasieve” acties gebruikt, waarbij de focus op de zichtbare stoornis van het verkeer ligt, maar niet op de inhoud van de roep.

‘Romeos’ blijven weg’

Het woord “Romeo’s” verwijst hier naar de internationale media, maar ook naar de nieuwsgierige ogen van commentaarschrijvers, reactieschrijvers en – in de woorden van de actievoerders – journalisten die graag snel een opvallende incidentenclip zoeken. De actiegroep die de A12 actie organiseerde, beweert dat deze blokkade juist ontworpen is zodat de media en de politie minder snel een “hardhandig” beeld kunnen verkopen: geen waterkanonnen, geen puinhoop, geen confrontaties, slechts mensen die zitten en liggen, met slogans, vlaggen en een zekere rage over de klimaatcrisis en de humanitaire ramp in Gaza.

“Waarom is het nú minder erg om de weg te blokkeren dan wanneer de mensen die dat doen, tegen een AZC proberen te zeggen dat ze ‘weg moeten gaan’?” vragen velen zich hardop af. De actiegroep daagt de samenleving hiermee uit: ‘Waarom worden sommige geschreeuwde zorgen altijd serieus genomen, terwijl andere zorgen slechts als last zien?’

De nieuwe actiegroep: een duidelijk script

De nieuwe actiegroep die zich in NL ontwikkelt, probeerde dit patroon bewust na te bootsen. Ze zijn gemotiveerd door de beelden van de A12-blokkade en de daarmee gepaarde beslissingen van de politie om de actie in een relatief rustige vorm te laten aflopen. De organisatoren doen nu een duidelijke claim: “We gaan nu ook de A12 bestormen, omdat dan de Romeos niet komen en de politie niet zo snel geweld gebruikt.” Daarmee zetten ze een duidelijk protestscript in gang: een actie waarin de nadruk niet ligt op geweld of conflict, maar juist op de symboliek van het blokkeren van een infrastructuurlijn, die wordt gezien als een van de belangrijkste aders van de Nederlandse economie.

Een publieke discussie over gerechtvaardigd protest

Deze zaak voert de discussie over “wat mag en wat niet” in de Nederlandse samenleving naar de voorgrond. Voor veel Nederlanders is het beeld van de A12-colonne blokkeren al voldoende om de eigen grens te stellen: “Verkeer kan niet, families zitten vast, dat is onaanvaardbaar.” Maar voor de actiegroep is het antwoord: “Wanneer is het wél gerechtvaardigd om de weg te blokkeren?”

Historisch bezien is het blokkeren van snelwegen in Nederland niet nieuw. Er zijn eerder acties gevoerd om de aandacht te vestigen op luchtvervuiling, vliegtuiguitstoot en de klimaatcrisis. In deze gevallen heeft de politie traditioneel een gematigde aanpak gehanteerd, maar nu gaat de balans schuinen. De nieuwe actiegroep wil de gedachte heroriënteren: als we op een manier demonteren waarbij de politie minder hard reageert, maar mensen toch belet worden om te rijden, hoe serieus wordt het dan genomen?

Een spiegel voor de samenleving

Deze actie– de manier waarop wordt uitgevoerd, de manier waarop de media reageren en de manier waarop de politie in staat is (of niet) om te discrimineren tussen demonstranten– functioneert als een spiegel voor de Nederlandse samenleving. Aan de ene kant zien we de overtuigde bestuurder die om zijn rit moet vechten en ziet in de wegblockade een ongemotiveerd, kinderachtig spel dat zijn levenskwaliteit verstoort. Aan de andere kant zien we de activist die zegt dat het blokkeren van economische infrastructuur, net als het blokkeren van een asielcentrum of een bouwproject, een noodzakelijke vorm van structurele tegenwerking is tegen wat zij als een urgente klimaat– en humanitaire crisis zien.

De vraag is dan ook: In hoeverre hebben we een politieke cultuur waarin de waarde van een demonstratie wordt bepaald door de reactie van de politie en de media, en niet door de inhoud van de zorgen die de betogers naar voren brengen?

Een actie met vruchten

Deze zaterdagavond op de A12 beschreef de actie in de media als een “straatblokkade met een rustige, maar vastberaden sfeer”, terwijl de politie probeerde de orde te herstellen. De realiteit was complexer: tientallen, misschien wel honderden, werden weggeleid, maar velen kregen geen boete, en de actie groeide al snel uit tot een symbolische referentiepunt voor linkse activisten in Nederland. De nieuwe actiegroep – die de A12 ook wil “bestormen” – baseert zich hierop en stelt de volgende uitdaging vast: “Als we de A12 blokkeren, waarom is het politie optreden dan minder hard, terwijl de sectoren waar we voor demonteren (klimaat, Gaza) net zo urgent zijn als de andere die worden beschermd of gewaarschouwd?”

In de daaropvolgende dagen en weken zal de discussie zich uitbreiden. De vraag die de Nederlanders zich zullen moeten stellen, is niet alleen of de A12 wel of niet blokkeren mag, maar of onze interpretatie van ‘geweld’, ‘overmacht’, en ‘gerechtigdheid’ in stand houdt zoals de wet het nu uitlegt. Misschien zal de Nederlandse samenleving hierdoor voor het eerst in lange tijd een algemene reflectie inzetten: waarom wordt sommige vormen van protest met zachtheid behandeld, terwijl andere vormen met een zwaardere politiehand uit de weg worden geruimd?

Deze actie gaat dus niet alleen om de A12, maar om de vrijheid van meningsuiting, de status van de politie en de rol van de media in de opbouw van het beeld van een protest. De A12, met zijn zichtbare chaos en verstening, is nu een scherm waarop de zorgen van de zorgende burger en de bemoeizorgende activist zich spiegelen. De resultaten zullen in de zittingen van de gemeenteraden, in de krantenrubrieken en op de sociale media voortduren, maar de kern van de boodschap blijft dezelfde: “Waarom worden we gehoord, alleen als we blokkeren, en dan nog steeds alleen als de politie ons niet hardhandig weghaalt?”

In de loop van de komende maanden zullen de actiegroepen die de A12 voor de zoveelste keer blokkeren, hun zorgen vasthouden aan dit patroon: een zachte politie, geen geweld, maar een duidelijke steun aan de zorg van de zorgende burger. De Nederlandse samenleving kan dan de volgende vraag niet langer negeren: “Waarom wordt het klimaat en de humanitaire zorg in Gaza in een land van uitzicht op een zee van informatie pas echt zichtbaar als de weg daarvoor wordt afgesloten?”

Deze zaterdagavond maakte de A12 niet alleen tot een fysieke blokkade, maar tot een emotionele en filosofische blokkade, waarachter de zorg van de zorgende burger stond. De discussie is pas net begonnen.