Het kabinet wil het eigen risico in de zorg opnieuw verhogen en dat zorgt direct voor flinke discussie in Den Haag én daarbuiten. Zorgminister Sophie Hermans (VVD) zet door met een plan om het eigen risico vanaf volgend jaar met 70 euro te verhogen.

Daarmee komt het bedrag uit op 455 euro, met de mogelijkheid dat dit in de toekomst nog verder stijgt.

Hoewel het kabinet tempo wil maken, is het allerminst zeker of het voorstel daadwerkelijk wordt ingevoerd. Vooral in de Eerste Kamer ligt het plan onder vuur en ontbreekt voorlopig een meerderheid.

Kabinet wil eigen risico verhogen

De plannen komen voort uit het regeerakkoord van VVD, D66 en CDA. Daarin werd afgesproken dat het eigen risico, dat al tien jaar op hetzelfde niveau staat, weer omhoog moet.

Het huidige bedrag van 385 euro zou met 70 euro stijgen naar 455 euro. Op langere termijn wordt zelfs gekeken naar een verdere verhoging richting 520 euro.

Volgens het kabinet is deze stap noodzakelijk om de stijgende zorgkosten onder controle te houden.

De gedachte is simpel: als mensen een groter deel zelf betalen, zou dat leiden tot bewuster zorggebruik. Daardoor zouden de totale kosten van de zorg minder hard stijgen.

Waarom deze maatregel volgens het kabinet nodig is

De zorg in Nederland wordt steeds duurder. Door vergrijzing, duurdere behandelingen en personeelstekorten lopen de kosten jaarlijks op.

Het kabinet stelt dat zonder ingrijpen de zorgpremies flink zullen stijgen. Door het eigen risico te verhogen, hoopt men die stijging te beperken. Daarnaast wordt verwacht dat deze maatregel jaarlijks zo’n 5 miljard euro kan besparen.

Volgens minister Hermans is het verhogen van het eigen risico nodig om de zorg toegankelijk en betaalbaar te houden. Het is volgens haar een moeilijke, maar noodzakelijke keuze.

Maximumbedrag per behandeling moet pijn verzachten

Om de impact van de verhoging te beperken, komt het kabinet met een aanvullende maatregel. Patiënten zouden per behandeling maximaal 150 euro uit eigen risico hoeven te betalen.

Dit moet voorkomen dat mensen in één keer het volledige bedrag kwijt zijn. Vooral bij onverwachte medische kosten kan dat een groot verschil maken.

Het wetsvoorstel hiervoor is inmiddels naar de Raad van State gestuurd voor advies. Opvallend is dat deze maatregel gekoppeld is aan de verhoging van het eigen risico.

Dat betekent dat als de verhoging niet doorgaat, ook deze ‘verzachtende’ maatregel vervalt.

Tijdsdruk op besluitvorming

Het kabinet wil dat de nieuwe regels per 1 januari 2027 ingaan. Dat betekent dat zowel de Tweede als de Eerste Kamer nog voor de zomer akkoord moeten gaan.

In de Tweede Kamer lijkt dat geen probleem. De coalitiepartijen samen met JA21 hebben daar voldoende zetels om het voorstel door te voeren.

Maar in de Eerste Kamer ligt het een stuk ingewikkelder.

Grote twijfel in de Eerste Kamer

In de senaat heeft het kabinet namelijk geen meerderheid. VVD, D66, CDA en JA21 komen samen uit op 24 van de 75 zetels. Dat is ruim onvoldoende.

Om het voorstel erdoor te krijgen, is steun nodig van andere partijen, zoals GroenLinks-PvdA of BBB. En precies daar wringt het.

Beide partijen hebben al duidelijk gemaakt dat ze tegen de verhoging zijn.

GroenLinks-PvdA stelt dat een hoger eigen risico ervoor zorgt dat mensen zorg gaan uitstellen. Dat kan uiteindelijk leiden tot grotere gezondheidsproblemen en hogere kosten op de lange termijn.

Ook de BBB ziet het plan niet zitten. Volgens hen is het risico groot dat mensen noodzakelijke zorg vermijden vanwege de kosten.

Politieke spanning loopt op

De discussie zorgt voor spanningen in Den Haag. Het kabinet houdt vast aan het plan, terwijl de oppositie zich steeds kritischer opstelt.

GroenLinks-PvdA geeft aan wel open te staan voor overleg, maar alleen als het voorstel wordt aangepast. Tot nu toe lijkt minister Hermans daar weinig ruimte voor te bieden.

Daardoor ontstaat een patstelling: het kabinet wil doorzetten, maar heeft de benodigde steun nog niet.

Koppeling van wetsvoorstellen zorgt voor extra probleem

Een opvallend detail is dat de verhoging van het eigen risico gekoppeld is aan de regeling van maximaal 150 euro per behandeling.

Dat maakt het politiek nog ingewikkelder. Sommige partijen zijn namelijk wél voor het beperken van de kosten per behandeling, maar tegen de verhoging zelf.

Doordat beide voorstellen aan elkaar vastzitten, moeten partijen in feite alles of niets kiezen.

Er wordt daarom gepleit om deze wetsvoorstellen weer los van elkaar te behandelen. Dat zou het makkelijker maken om een compromis te vinden.

Wat betekent dit voor Nederlanders

Als het plan doorgaat, betekent het dat Nederlanders meer zelf moeten betalen voor zorg. Vooral mensen die regelmatig medische hulp nodig hebben, zullen dit direct merken.

Voor gezonde mensen lijkt de impact misschien beperkt, maar voor chronisch zieken of mensen met lage inkomens kan het flink oplopen.

De angst bestaat dat mensen zorg gaan mijden vanwege de kosten. Dat kan uiteindelijk juist leiden tot hogere uitgaven, omdat problemen later ernstiger worden.

Aan de andere kant probeert het kabinet juist te voorkomen dat de zorgpremies verder stijgen. Ook dat raakt uiteindelijk iedereen.

Zorg blijft een lastig dossier

De discussie over het eigen risico laat zien hoe complex het zorgstelsel is. Elke maatregel heeft voor- en nadelen en raakt verschillende groepen op een andere manier.

Het kabinet kiest nu voor een financiële prikkel om kosten te beperken, maar dat stuit op weerstand.

Tegelijkertijd is er brede erkenning dat de zorgkosten niet onbeperkt kunnen blijven stijgen. Er zullen dus keuzes gemaakt moeten worden.

Onzekere uitkomst

De komende maanden worden cruciaal. Het voorstel moet nog door de Eerste Kamer en daar is de uitkomst allesbehalve zeker.

Zonder aanpassingen lijkt het plan weinig kans van slagen te hebben. Maar als het kabinet bereid is om concessies te doen, kan er mogelijk alsnog een compromis ontstaan.

Voor nu blijft het dus afwachten.

Eén ding staat vast: de discussie over het eigen risico is nog lang niet voorbij. Wat er ook wordt besloten, het zal gevolgen hebben voor miljoenen Nederlanders.